Wat is angst en wat is een angststoornis? Symptomen herkennen en angst aanpakken.

nerveuze vrouw bijt op haar nagels

Nerveuze vrouw zittend op bed en bijt op haar nagels.

Ik maak mij zorgen en voel mij angstig; heb ik een angststoornis?

Zorgen en angst zijn een normaal onderdeel van het leven en kunnen in sommige gevallen zelfs nuttig zijn. We maken ons vaak zorgen over dingen die aanwezig zijn in ons leven, zoals financiën, werk en gezin, en deze zorgen kunnen ons helpen goede beslissingen te nemen in deze gebieden.

Het is echter mogelijk dat zorgen meer emotioneel confronterend worden dan deze normale en nuttige dagelijkse zorgen. Als je zorgen ervaart die buitensporig, oncontroleerbaar of irrationeel zijn en deze zorgen al langere tijd ervaren, kan je last hebben van gegeneraliseerde angststoornis of GAS, en dit kan samengaan met een depressie.

Als je denkt dat je de zorgen niet meer kunt controleren, en dat dit een impact heeft op jouw leven, kan deze informatie over zorgen, angst en gegeneraliseerde angststoornis (GAS) helpen.

Op deze pagina kan je leren over:

  1. Wat is angst en een angststoornis?
  2. Wat zijn de symptomen van een gegeneraliseerde angststoornis (GAS)?
  3. Wat veroorzaakt angst?
  4. Hoe angst aan te pakken?
  5. Angst zien voor wat het is.

Wat is een angststoornis?

De familie van angststoornissen omvat gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis en agorafobie/pleinvrees, sociale angststoornis, obsessief-compulsieve stoornis (OCS) en posttraumatische-stressstoornis (PTSS). Gegeneraliseerde angststoornis (GAS) is de meest voorkomende en wordt gekenmerkt door aanhoudende, buitensporige zorgen over dagelijkse gebeurtenissen en activiteiten die een persoon moeilijk te beheersen vindt.

De meeste mensen maken zich zorgen over alledaagse dingen zoals familie, werkdruk, gezondheid of geld. Maar dit soort zorgen staan meestal niet in de weg van het dagelijks functioneren. Mensen met GAS vinden echter dat hun zorgen buitensporig zijn. Ze maken zich meer zorgen over een situatie dan anderen dat doen of kunnen dingen, buiten proportie blazen, moeilijk beheersen of doordringend maken (de zorgen beginnen over een specifieke gebeurtenis maar breiden zich vervolgens uit naar allerlei vergelijkbare situaties). GAS resulteert vaak in beroepsmatige, sociale en lichamelijke beperkingen, evenals emotionele stress.

Er is een kans van 9% dat iemand op een bepaald moment in zijn leven een gegeneraliseerde angststoornis ontwikkelt, en 3% van de bevolking zal in een bepaald jaar de diagnose GAS krijgen. De leeftijd waarop GAS begint, is vrij variabel, variërend van twintig tot veertig jaar oud, maar de meeste geven aan dat ze zich altijd zorgen hebben gemaakt en dat de zorgen nu pas een handicap worden. Vrouwen ontwikkelen vaker GAS dan mannen.

GAS ontwikkelt zich geleidelijk en fluctueert in de loop van de tijd. Hoewel de meeste mensen in het begin van de stoornis symptomatisch lijken te zijn, vertoont ongeveer een kwart van de mensen met GAS periodes van remissie (drie maanden of langer zonder symptomen).

Onderzoek heeft verschillende kernproblemen vastgesteld bij de ontwikkeling en het onderhoud van GAS. Intolerantie van onzekerheid over de toekomst is bijvoorbeeld geïdentificeerd als een van de kernproblemen in GAS. De rol van ‘zorgen om zorgen’, waarin mensen geloven dat zorgen oncontroleerbaar of gevaarlijk zijn, staat ook centraal. Overmatig zorgen maken kan ook een manier zijn om emotionele verwerking te vermijden en dus gerelateerd kunnen zijn aan dieper gelegen emotionele knelpunten en trauma’s.

Lees verder en ontdek de symptomen van GAS zodat je deze beter kunt herkennen.

Man balanceert op een verwikkeld koort

Wat zijn de symptomen van een gegeneraliseerde angststoornis (GAS)?

Symptomen van GAS zijn:

  • Overmatig piekeren dat maanden aanhoudt, plus enkele of alle van de volgende symptomen:
  • Zich rusteloos voelen, in de knoop zitten of op scherp staan.
  • Gemakkelijk moe zijn.
  • Moeite hebben met concentreren, of je geest leeg laten.
  • Prikkelbaar zijn.
  • Gespannen of pijnlijke spieren hebben.
  • Moeite hebben om in slaap te vallen, in slaap blijven, of rusteloze, onbevredigende slaap hebben.
  • (veel) te veel plannen
  • Overmatig takenlijsten of memo’s maken
  • Geruststelling van anderen nodig hebben/opzoeken

Wat veroorzaakt angst?

Angstig, gespannen en nerveus zijn wanneer je wordt bedreigd is normaal en nuttig, omdat de angst het vermogen verhoogt om te vluchten of de dreiging te bestrijden. Mensen die een nerveus temperament erven of ontwikkelen, zien de gewone wereld als bedreigend en, als ze er niet mee leren omgaan, zullen ze reageren op kleine bedreigingen alsof ze groot zijn. Daar komt het aanhoudende en doordringende zorgen maken vandaan en hierdoor ontstaat langdurige angst en nervositeit.

Hoe kan ik een angststoornis aanpakken?

Man vecht tegen angst

Cognitieve gedragstherapie (CGT)

Beter voelen en je leven herpakken betekent controle krijgen over jouw zorgen. Een aantal psychologische behandelingen hebben aangetoond mensen met GAS te helpen, maar cognitieve gedragstherapie (CGT) levert de meest consistente en langdurige verbeteringen op.

Het blijkt dat de volgende onderdelen van de behandeling het belangrijkst zijn:

  • een benadering waarbij mensen technieken leren om hun angst te beheersen, en leren verantwoordelijkheid nemen voor verandering en controle over hun gedachten, gevoelens en gedrag.
  • Zorgwekkende gedachten leren te identificeren en uit te uitdagen.
  • Ontspanningsoefeningen (meestal een vorm van progressieve spierontspanning) om fysieke spanning in het lichaam te beheersen.

Medicatie

Bij sommige medicijnen, zoals antidepressiva, is aangetoond dat ze de zorg makende gedachten verminderen en bijbehorende fysieke symptomen verminderen bij mensen met GAS, maar het lijkt erop dat de verbeteringen alleen duren zolang de medicijnen worden ingenomen. Benzodiazepinen zoals valium (o.a. diazepam) bieden tijdelijke verlichting van symptomen, maar zijn verslavend. Deze medicijnen worden niet aanbevolen voor langdurig gebruik. Uw arts kan meer informatie over medicatie geven, maar alleen dit soort medicijnen nemen zal minder effectief zijn als in combinatie met blijvende resultaten die voortkomen uit een gedragstherapie zoals CGT.

Leer angst te herkennen

Angst wordt ervaren als symptomen van de vecht- of vluchtreactie:

  • Toename van de ademhaling – kortademigheid
  • Bloed stroomt van de darmen naar de spieren – misselijkheid
  • Zweten neemt toe – koud zweet
  • Verhoogt hartslag – hartkloppingen
  • Verhoogde spierspanning – trillende spieren
  • Pupillen verwijden – dingen zien er onwerkelijk uit
  • Geestelijke spanning – verminderde concentratie vermogen

Beheer van de vecht- of vluchtreactie

Er zijn twee taken:

  1. De oorzaak van de angst identificeren en oplossen/wegnemen
  2. Jouw niveau van angst onder controle krijgen, leren ontspannen, zodat het je helpt problemen helder in te zien en aan te pakken

Mensen met een angststoornis hebben de neiging om angstopwekkende situaties te vermijden, maar als je dat doet zal de angst de volgende keer toenemen in een soortgelijke situatie. De beste strategie is om de gevreesde situatie onder ogen te zien. Meestal is het beter dan je dacht, en zo niet, dan zal je waardevolle vaardigheden hebben geleerd die jou helpen angsten onder ogen te zien. Neemt niet weg dat het niet altijd even makkelijk zal zijn, maar dit is de beste strategie die je consistent moet volhouden.

Trainingen voor het beheersen van angst, verminderen van stress en het voorkomen van een depressie

Ontspanning en meditatie

Gebruik ontspanningsmethoden, zoals progressieve spierontspanning, omdat mensen met gegeneraliseerde angst vaak een constant verhoogd niveau van angst hebben. Meditatie en soortgelijke oefeningen kunnen zeer effectief zijn en een grote impact hebben op meerdere vlakken in jouw leven; minder angst, meer concentratievermogen, bewust worden van lichaam en gedachten, meer ruimte in je geest voor creativiteit, meer zelfverzekerd zijn, beter slapen en meer dagelijkse positieve energie zijn allemaal voordelen die voortkomen uit meditatie.

Plan korte termijn activiteiten

Plan korte termijn activiteiten die leuk of afleidend zijn (met name die activiteiten die in het verleden nuttig of plezierig zijn geweest). Dit zal helpen met meer voldoening te creëren en lekkerder in je vel te zitten.

Sporten

Sporten is nuttig bij het beheersen van zorgen, omdat sporten chemicaliën in de hersenen vrijgeven die angst en een slecht humeur tegengaan. Het geeft ook een tijd vrij van zorgen en verwerkt “nerveuze energie” door fysieke inspanning. Het is aanbevolen dat ieder mens minstens een half uur per dag, drie dagen per week, aan cardio-oefeningen doen. Doe dit in combinatie met 10 minuten meditatie per dag en je zult een positieve verandering ervaren in jouw gedachten en energie.

Problemen oplossen

Probeer problemen gestructureerd aan te pakken om zo georganiseerd om te gaan met stress-factoren. Met een structuur/plan van aanpak sta je zekerder in je schoenen en heb je een methode klaar om angst aan te pakken wanneer deze opkomt. Wanneer mensen met een angststoornis geconfronteerd worden met moeilijke dagelijkse problemen, hebben zij niet voldoende vaardigheden of een methode om om te gaan met de situatie en krijgen het gevoel dat ze geen controle hebben met wat er met hen gebeurt. Deze gevoelens dragen enorm bij aan de ontwikkeling van overbezorgdheid. Hoewel iedereen wel eens problemen ervaren en zich zorgen maken, kunnen deze problemen duidelijk moeilijker te beheren worden als je niveau van stress of zorgen automatisch al hoger ligt. Training in gestructureerde probleemoplossing kan dan zeer nuttig zijn. Effectieve probleemoplossende vaardigheden kunnen overmatig zorgen maken in het dagelijks leven verminderen, minimaliseren, beheersen of zelfs voorkomen.

Geleidelijke blootstelling

Als je situaties of activiteiten vermijdt vanwege angst, confronteer dan de dingen die je vreest door je geleidelijk bloot te stellen. Als voorbeeld, een hiërarchie met taken/situaties maken, afhankelijk van hoe angstig je elke stap vindt, zou kunnen zijn:

  1. Voor een uur niet op je telefoon kijken
  2. Iets te laat opdagen voor een vergadering
  3. Boodschappen doen zonder een lijstje
  4. Een verjaardagsfeestje organiseren
  5. Een uitnodiging accepteren zonder eerst te kijken naar je agenda
  6. Laat je mobiel thuis voor een dag

Dit is slechts een voorbeeld. Bedenk voor jezelf welke taken en situaties angst opwekken en in welke gradatie. Maak aan de hand hiervan een lijst en stel je geleidelijk bloot aan die situaties. Tijdens deze oefening probeer je te allen tijde bewust te zijn van je gevoelens en deze alleen te observeren. Dat betekent dat je niets doet, slechts de gevoelens ervaren en er zo gezegd “naar kijken”. Je zult ervaren dat de energie afneemt zodra het geen macht heeft over je gedachten. Probeer je niet te identificeren met de angst, laat het iets zijn dat van je af staat en geen onderdeel is van jou.

Cognitieve interventies (ingrijpen)

De meeste mensen met GAS maken meestal twee fouten in hun denken: 

1. Overschatten

Zij overschatten de waarschijnlijkheid dat er iets ergs gebeurt; dat wil zeggen: “Dit zal een ramp zijn; ik kan mij maar beter voorbereiden op het ergste”.

2. Onderschatten

Zij onderschatten hun vermogen om ermee om te gaan; dat wil zeggen “Ik krijg geheid een zenuwinzinking; ik zal mijzelf niet meer kunnen controleren”. Daag deze gedachten uit door ze te leren herkennen en naar te “kijken”. Maak van de gedachte een eigen entiteit waar jij als “observeerder” naar kijkt. 

Zie of de gedachte realistisch is (bijv. “Wat weet ik / welk bewijs heb ik dat deze gedachte niet kloppen?”).

Probeer ook realistische alternatieven te bedenken (bijv. “Hoe waarschijnlijk is het dat mijn angstige voorspellingen ook echt uitkomen/gaan gebeuren?”)

Mensen met GAS moeten ook werken aan hun overtuigingen en aannames over zichzelf. Een aannamen kan bijvoorbeeld zijn: “Ik zal nooit op tijd voorbereid zijn”, wat gepaard kan gaan met de veronderstelling dat “als er iets misgaat, het mijn fout is” en de onderliggende overtuiging dat “ik een mislukking ben.” Cognitieve therapie strategieën kunnen je helpen deze aannames te identificeren en aan te vechten en alternatieve en meer realistische overtuigingen te ontwikkelen.

Mensen met GAS moeten hun overtuigingen over zorgen onderzoeken en uitdagen. Je denkt misschien dat piekeren mogelijk negatieve gebeurtenissen helpt te beheersen of dat piekeren nuttig is, maar zulke positieve overtuigingen houden juist de zorgen en angst vast.

Mindfulness interventies

Zodra je je negatieve gedachten hebt geïdentificeerd en uitgedaagd, probeer je de aandacht die je geeft aan deze gedachten geleidelijk van je af te zetten. Mindfulness oefeningen kunnen je ook helpen om geconcentreerd en aanwezig te blijven in het moment, en dus kansen creëren om gedachten te observeren en te laten zijn, waardoor de intensiteit van de angst zal afnemen en op den duur compleet verdwijnen.

Emotie

Reguleer emoties en blijf bewust van jouw gedachten. Onderzoek suggereert dat zorgen kunnen dienen als een manier om de verwerking van emoties te vermijden. Start met methodes om emoties te managen en ontwikkel mindfullness vaardigheden. Deze zullen jou helpen om onderliggende emoties te identificeren en te ervaren zodat deze verwerkt kunnen worden.

Vermijd kalmerende middelen

Vermijd het gebruik van kalmerende medicatie of alcohol om jouw angst onder controle te houden. Ze kunnen een gevoel van opluchting geven, maar de angst zal sterker terugkomen en je beschadigt je fysieke gezondheid. Kalmerende middelen kunnen erg verslavend zijn en je angstgevoelens vergroten.

Angst zien voor wat het is

Man kijkt onder illusie doek en ziet realiteit

Overmatig zorgen maken

Als je zorgen maakt, stel jezelf dan de volgende vragen:

Zijn mijn zorgen redelijk?

Gaat het gene waar je bang voor bent daadwerkelijk gebeuren? Hoe weet je dat zeker? Is er een andere mogelijke verklaring of uitkomst? Probeer je wellicht dingen te voorspellen in de verre toekomst waar jij onmogelijk iets over kunt weten? Maar stel dat het gebeurt, hoeveel maakt het dan echt eigenlijk uit? Hoe zou iemand anders deze zorgen zien?

Wat is het resultaat van het denken zoals ik dat doe?

Als jouw zorgen een soort van basis hebben, maar je kunt er nu niets aan doen, kijk dan of je de zorgen kunt accepteren en loslaten. Jij hebt er op dit moment wellicht geen macht of controle over, en dat is prima. Je hebt de macht om het dan los te laten want je kunt er nu niets mee. Dit kan moeilijk lijken voor mensen die zich regelmatig zorgen maken, maar probeer te zeggen: “Er is niets dat ik kan doen om dit nu te veranderen, als ik eraan denk zal ik alleen maar meer van streek raken. Ik zal de zorgen accepteren en voorlopig bezig zijn met iets anders”.

Is er een echt probleem dat moet worden opgelost?

Als er een realistisch probleem is, concentreer dan op het vinden van oplossingen hiervoor. Goed probleemoplossend denken kan worden gezien als nuttig en motiverend. Klaar zijn om een probleem aan te pakken kan je veel inspiratie geven, het hoeft geen last te zijn.

Probeer dit zes-stappen plan om problemen op te lossen

  1. Schrijf precies op wat je denkt dat het grootste probleem is/de kern van het probleem.
  2. Noteer alle mogelijke oplossingen, zelfs de slechtste.*
  3. Denk aan praktische mogelijkheden bij iedere oplossing.
  4. Kies de meest praktische oplossing.
  5. Bedenk hoe je die oplossing zou uitvoeren.
  6. Voor het uit.

Heeft dat je geholpen het probleem op te lossen? Zo niet, heb je een betere manier geleerd om het te definiëren? Zo ja, schrijf het nieuwe probleem op en voer de zes stappen opnieuw uit. Dit proces doen werkt ook therapeutisch erg goed; je ontdekt zelf de problemen, geef meer inzicht, maakt het helder en een plan om het probleem aan te pakken. Deze zekerheid geeft je rust.

* Als de oplossing die je schrijft schadelijk is of schadelijk kan zijn, raden we je aan zo snel mogelijk met je arts of een goede vriend of familielid te praten, zodat zij je verder kunnen helpen.

Het belangrijkste om te onthouden over angst is dat het niet jouw schuld is

Angst wordt verergerd door de stress van het leven en heeft karakteristieke symptomen die de gedachten, gevoelens en het dagelijks functioneren van een persoon beïnvloeden.

Met hulp, de juiste behandeling en een goed begrip van de aandoening, kan je angst managen en overwinnen. Wij raden je dan ook aan om verder te lezen in de volgende online trainingen waarin je veel hulp en nieuwe technieken leert om specifieke problemen op te lossen. Deze trainingen zijn professioneel ontwikkeld, helder uitgelegd en met duidelijke onderbouwingen. Velen mensen zijn je al voor geweest en hebben er veel baat bij gehad. Jouw mentale gezondheid en jouw leven is meer waard dan een paar euro’s voor nieuwe levensveranderende inzichten en vaardigheden.

Graag zelf aan de slag om stress en angst aan te pakken voor meer dagelijkse rust?

Dan hebben wij deze tip voor je. Deze bewezen online cursus is zeer populair en velen zijn je al voor geweest. Wij raden het sterk aan want het krijgt sterke reviews en het zit erg goed in elkaar.
Mindfullness voor het dagelijkse leven” is een 8-weekse Mindfulness cursus inclusief audiobestanden, video’s en dagelijkse email coaching. De cursus is een dagelijks stappenplan voor mensen die aan de slag willen met Mindfulness en meer rust willen ervaren, minder stress, meer zelfvertrouwen en een betere grip krijgen op je gedachten. Dit is het begin om eindelijk je angst te leren managen en in de loop van tijd te overwinnen!

Bekijk de introductie pagina hier en ga direct, nu nog, aan de slag om meer rust te creëren in je leven en om angst en nervositeit aan te pakken.